Phiên họp toàn thể chủ đề về An toàn bức xạ trong y tế
10:10 19/10/2020: Ngày 15/10/2020, trong khuôn khổ Hội nghị pháp quy hạt nhân toàn quốc lần 4, đã diễn ra Phiên họp toàn thể về chủ đề An toàn bức xạ trong y tế do GS.TS. Mai Trọng Khoa; TS. Trần Ngọc Toàn, Phó Viện trưởng Viện NLNTVN và PGS.TS. Phạm Đức Khuê, Viện trưởng Viện KHKTHN làm đồng chủ toạ.
Tại Phiên họp, có 9 báo cáo tham luận được trình bày và thảo luận liên quan đến bảo đảm an toàn bức xạ trong y tế.
PGS.TS. Vương Hữu Tấn cho biết ứng dụng bức xạ trong y tế đang phát triển rất nhanh tại Việt Nam. Theo báo cáo quốc gia năm 2018, toàn quốc có khoảng 8000 thiết bị X-quang chẩn đoán, gần 70 máy gia tốc tuyến tính (LINAC). Ngoài ra còn có gamma knife, cycber knife, thiết bị xạ trị từ xa và thiết bị xạ trị áp sát sử dụng nguồn phóng xạ. Hiện, chưa có số liệu điều tra về chiếu xạ y tế ở phạm vi quốc gia cũng như các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương để biết chúng ta đã quản lý chiếu xạ y tế như thế nào, khuôn khổ luật pháp, đào tạo nhân lực, kiểm định và hiệu chuẩn, công tác cấp phép và thanh tra còn có những bất cập gián tiếp làm tăng liều chiếu bệnh nhân.
Bên cạnh bức xạ iông hóa, bức xạ không ion hóa cũng được ứng dụng rất nhiều tại Việt Nam trong cả y tế và các lĩnh vực đời sống khác nhưng hiện vẫn chưa có quy định pháp luật cụ thể và chưa có cơ quan quản lý nhà nước về bảo đảm an toàn trong ứng dụng này. PGS.TS. Vương Hữu Tấn đề xuất một chương trình hành động quốc gia về kiểm soát chiếu xạ trong y tế với sự phối hợp giữa của Bộ KHCN và Bộ Y tế.
Ông Đàm Nguyên Bình, Bệnh viện Trung ương quân đội 108 cho rằng, vấn đề đảm bảo an toàn xạ cho nhân viên bức xạ và công chúng trong ứng dụng bức xạ đã được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật. Tuy nhiên, vấn đề an toàn bức xạ cho đối tượng là người bệnh, chịu liều chiếu trực tiếp từ nguồn phát bức xạ cũng cần được quản lý, để đảm bảo các nguyên tắc cơ bản trong ứng dụng bức xạ trong kinh tế xã hội nói chung và trong y tế nói riêng, đặc biệt là ứng dụng bức xạ ion hóa trong y học hạt nhân và xạ trị, lĩnh vực thường cung cấp liều chiếu cao cho người bệnh. Quản lý liều bệnh nhân ở đây bao hàm cả luận cứ lợi ích đem lại của công tác khám chữa bệnh sử dụng bức xạ và tối ưu hóa liều bệnh nhân trong quá trình tiến hành công việc khám chữa bệnh sử dụng bức xạ.
BS. Nguyễn Trung Hiếu, Bệnh viện Ung bướu Tp.HCM cho biết, các kỹ thuật xạ trị đã phát triển nhanh chóng, đặc biệt là kỹ thuật xạ trị sử dụng máy gia tốc. Với sự phát triển của khoa học công nghệ, ngày càng nhiều các thiết bị gia tốc xạ trị hiện đại và đa dạng ra đời như máy gia tốc kỹ thuật cao (xạ phẫu), MR Linac, máy xạ trị bằng hạt proton hay hạt nặng mang điện. Qua đó, chất lượng điều trị ngày càng được nâng cao. Từ năm 2017 đến nay, Bệnh viện Ung bướu Tp.HCM đã đưa thêm 03 máy gia tốc thế hệ mới vào hoạt động để triển khai các kỹ thuật cao, góp phần đáp ứng nhu cầu điều trị ung thư ngày càng nhiều ở các tỉnh miền Nam. Bệnh viện sẽ tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại để có thể áp dụng các kỹ thuật điều trị tiên tiến trên thế giới phục vụ điều trị cho bệnh nhân ung thư.
Hiện nay, tại Bệnh viện K đã tiến hành kiểm soát liều lượng bức xạ sử dụng thiết bị đo liều Matrixx và Dolphin trong khảo sát chỉ số GPR của Kế hoạch xạ trị. Theo đó, 30 kế hoạch IMRT, VMAT tại các vùng đầu cổ, vùng thân, vùng khung chậu trên máy gia tốc VesaHD được thực hiện kiểm tra trước điều trị trên thiết bị Dolphin và thiết bị Matrixx theo các tiêu chí đánh giá theo hiệp hội Y Vật lý Mỹ, Châu Âu (TG119, ESTRO2008) 3%/3mm, 2%/2mm, 1%/1mm tại các vùng. Kết quả cho thấy GPR trong các trường hợp kế hoạch IMRT/VMAT vùng đầu, cổ, bụng và khung chậu thì đo bằn Dolphin đều cho kết quả GPR cao hơn của Matrixx. Đặc điểm nổi bật hơn nữa của Dolphin là trong trường hợp các trường chiếu nhỏ.
TS. Nguyễn Đức Chí, Bệnh viện 108 đã giới thiệu một số phương thức xạ trị chiếu ngoài mới như xạ phẫu, xạ trị lập thể, xạ trị suất liều siêu cao, Xạ trị bằng chùm tia siêu mảnh MRT, Xạ trị dưới dẫn đường bằng Cộng hưởng từ,…. TS. Chí cũng đề xuất, cơ quan chức năng cần xây dựng các QCVN mới để tăng cường QLNN các thiết bị chiếu xạ y tế, xây dựng chương trình ngoại kiểm ở các cấp độ cao hơn hiện tại, có thể theo chương trình của IAEA hoặc một số nước để có thể kiểm tra các thiết bị xạ trị (bao gồm cả thiết bị tính toán mô phỏng) với cấu hình rất khác nhau, xây dựng chương trình ngoại kiểm End-to-End cho kỹ thuật xạ trị sử dụng phantom người là đích cuối cùng cần hướng tới trước khi cho thực hiện một kỹ thuật bất kỳ trên người bệnh.
Báo cáo của Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân cũng tập trung vào việc triển khai áp dụng QCVN13:2017/BKHCN đối với máy gia tốc tuyến tính dùng trong xạ trị. Tại Việt Nam, số máy gia tốc tuyến tính (LINAC) dùng trong y tế phục vụ cho lĩnh vực này cũng ngày một tăng. Bên cạnh những ưu điểm của các kỹ thuật này đem lại, việc áp dụng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu như không có đủ năng lực, trình độ, trang thiết bị hiện đại cùng với đó là bộ máy quản lý, giám sát thì tai nạn xảy ra đối với người bệnh là điều khó tránh khỏi. Để khắc phục vấn đề nêu trên, các bệnh viện cùng các đơn vị quản lý cần nghiêm túc thực hiện các chương trình kiểm tra đảm bảo chất lượng (QA-QC) một cách tỷ mỉ. Đồng thời, phía cơ sở và các cơ quan quản lý cũng cần chú trọng hơn tới nguồn nhân lực (đội ngũ kỹ sư vật lý) trong việc thực hiện và giám sát thực hiện chương trình này trong xạ trị nhằm mang đến hiệu quả tốt nhất cho người bệnh. Cần cập nhật thêm các tiêu chuẩn kỹ thuật giành cho các kỹ thuật cao bổ sung vào quy chuẩn hiện hành.
Ông Nguyễn Xuân Kử, Bệnh viện K chia sẻ những sai số thường gặp trong xạ trị ung thư và biện pháp khắc phục. Tại một số quốc gia, số trường hợp hiếm gặp về các lỗi xạ trị dẫn đến những tổn thương nặng đã được ghi nhận. Những lỗi này có thể dẫn đến thương tích nghiêm trọng và đôi khi gây tử vong, đặc biệt là khi sử dụng sai dẫn đến tổn thương các cơ quan hoặc cấu trúc quan trọng, chẳng hạn như tủy sống, tim, phổi hoặc não. Thực hành xạ trị là một nỗ lực nhóm cần có sự hợp tác và liên lạc rõ ràng giữa bác sĩ xạ trị ung thư, kỹ sư vật lý y tế, và kỹ thuật viên xạ trị. Ngăn ngừa những sai sót trong việc triển khai một kỹ thuật xạ trị nào đó không chỉ liên quan đến việc hiểu và sử dụng hợp lý những tiến bộ mới trong công nghệ, mà còn về sử dụng các quy trình an toàn cho bệnh nhân đã được thiết lập để tối ưu hóa việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe an toàn.
Phiên họp cũng nghe báo cáo của Bệnh viện đa khoa Cần Thơ về thực trạng và một số yếu tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ an toàn bức xạ tại các phòng X-quang trên địa bàn quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ năm 2019.
Từ các vấn đề nêu trên, theo các chuyên gia, thời gian tới cần tăng cường năng lực cho các đơn vị quản lý nhà nước về cấp phép, thanh tra bảo đảm an toàn bức xạ và an ninh nguồn phóng xạ trong y tế, đặc biệt ở các Sở KHCN. Các cơ sở y tế phải xây dựng và thực hiện tốt chương trình QA/QC cho các hoạt động điện quang, y học hạt nhân và xạ trị, cũng như xây dựng văn hóa an toàn an ninh cho các cơ sở này theo quy định của quốc tế. Bộ KHCN cần thực hiện chương trình kiểm soát chiếu xạ y tế nhằm thực hiện các nội dung Tuyên bố chung giữa Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) về tăng cường quản lý chiếu xạ y tế ở phạm vi quốc gia. Cùng với đó là quan tâm đến vấn đề đào tạo an toàn, an ninh và đào tạo chuyên môn nghiệp của các loại hình nhân viên bức xạ y tế về điều kiện tiến hành công việc bức xạ và hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng NLNT, trong đó bổ sung thêm một loại hình nhân viên bức xạ mới là kỹ sư vật lý y học theo hướng dẫn của IAEA. 
TTĐT, Cục ATXHN
Tin bài khác
Online: 23
Số lượt truy cập: 6243916
Lên đầu trang